روزهـای عسلی

و گویند اندر سنه قحطی بنزین، کتابگذار اعظم را در سر افتاد که مراسیمی به پا کند از برای دامادی خویش و مملکتی را بدین مناسبت شیرینی و سوری لذیذ عطا نماید. میرزا شکموی سورچران در کتاب سور دامادی می نویسد : و من خویش در یکی از این مراسیم ایشان بودم و چه سوری داد، سور دادنی! آنچنان در آن شب خوردیم و نوشیدیم که عن قریب بود حلقه نافمان باز شده و محتویات اشکممان بیرون بریزد

خوردیم و چشیدیم و جویدیم        جویدیم     

                                                   به اشکممان خوب رسیدیم             رسیدیم

ترکیدنِ یکباره مسجل چو بگرديد 

                                                   دل از همه ي سفره بريديم             بریدیم!!!!!!

یاشار الدوله خراسانی که گویا از نزدیک از مراسیم کتابگذار اعظم تصویرنگاری نیز نموده است !!! در کتاب خاطرات آنتی کتابدارانه خویش می نویسد : ... در آن شب طلائی، کتابگذار اعظم از ذوق و شوق بسیار، بر پای خویش بند نبود و گوئی سرش به ملکوت سائیده می شد و بر تخت شاه دامادی خویش، آنچنان تکیه زده بود که گوئی بر تخت پادشاهی روم و یا ایران باستان تکیه زده است... در خیال خویش، روزی را می دیدم که چون گِردش خالی شود و طلبکاران بسیارش - که از بابت این مراسیم برای خویش تراشیده- ایشان را یافته و دخلش بیاورند دیگر نخوت و احساس شاه دامادی در وی از میان رفته و اجدادش در برابر چشمانش به رقص آیند ....

کتابگیر شاندیزی نقل می کند که کتابگذار اعظم را چند روز پس از مراسیم خویش در دیار خویش دیدم که بساطی به پا کرده و به فروش کاسه بشقاب مشغول است. ایشان را پرسیدم که این دیگر چه حال است در این روزهای عسلی خویش ؟ وی پاسخم داد که این کاسه بشقابها هدایائی است که مریدان !!! به جای نقدینگی!!! به یادگار برایمان هدیه آورده و حال که طلبکاران از بابت دریافت بدهی خویش، درب منزل از پای بست ویران کرده اند مجبور به فروش آنها گردیده ام .... !!!

  .............................................................................................................................

عشقولیّـات

با عشق تو نان سنگکی خواهم خورد      یک عالمه دوغ آبکی خواهم خورد

گرم است و برای رفع گرما، گُلَکم      فالوده سرد گرمکی خواهم خورد

با عشق تو تی شرت به بر خواهم کرد       از دل، غم و غصه ها به در خواهم کرد

گر طاس شدم به عشق تو، جون دلم          یک دانه کله گیس به سر خواهم کرد

با عشق تو ریش خود تماما بزنم            صد قلدر لات بی ادب را بزنم

یک نغمه ز عشق ملسم ساخته ام            با تار دلم، برایت آن را بزنم

با عشق تو تیپ شنگولی خواهم زد              یک قرص سفید منگولی خواهم زد

کو دشمن تو؟ که چون به دستش آرم            بر صورت وی، یه پنگولی خواهم زد

با عشق تو بد سوسول موسول خواهم شد            خوشگل می شم و گوگول مگول خواهم شد

من قول شرف داده ام از عمق دلم                    این قدر بخورم که عین غول خواهم شد

با عشق تو چیپس فلفلی خواهم خورد            از میوه ناز چلچلی خواهم خورد

هر شب به سر سفره، به عشق تو عزیز           یک تخم سفید قلقلی خواهم خورد

با عشق تو سوت بلبلی خواهم زد                  ماتیک قشنگ گل گلی خواهم زد

از بس که هوا داغ و به شدت گرم است              یک قاط مشنگ خل خلی خواهم زد

با عشق تو تیپ هرکولی خواهم زد               در گوشه جیب کت، گلی خواهم زد

حساسی و در بیان حرف دل خود                   بعد هر لغت،  یه ویرگولی خواهم زد

با عشق تو توی صف نون خواهم بود               بوق سحری، آخر شب، دیر یا زود

به جون ننه ام نمی رم هرگز به خدا                دنبال رفیق و تخمه و خانم و دود

................................................................................................................................

معرفی کتـاب

                                                              از: سرکار وکیله الرعایا

این بار می خواهیم به معرفی کتاب ارزشمند «تاریخ طنز در ادبیات فارسی» بپردازیم. کتابی که به حق می­توان آن را در زمره بهترینهای نقد و معرفی ادبیات طنز فارسی به شمار آورد.

این کتاب توسط جناب آقای دکتر حسن جوادی برای نخستین بار در سال1985 با نام Satire in Persian literature  توسط دانشگاه Fairleigh Dickinson University به زبان انگلیسی در 333 صفحه چاپ شد. و در سال 1384بعد از برخی تغییرات با نام طنز در ایران توسط انتشارات کاروان به چاپ رسید.  

در مقدمه به چگونگی تحریرو مراحل نگارش و تفاوتهای نسخه فارسی و انگلیسی کتاب پرداخته شده است.

یکی از نکات قابل توجه در این کتاب، کتابنامه­ی جامع آنست. فهرست منابع شرقی، منابع غربی و مجلات و روزنامه های طنزآمیز ایران به طور مجزا به همراه اعلام آثار و اعلام اشخاص فهرست شده است.

نویسنده کتاب "تاریخ طنز در ادبیات فارسی"، از سه منظر به موضوع بحث خود نزدیک می شود. دکتر جوادی در ابتدا تعریفی از طنز، آنگونه که در آثار فارسی نمود می یابد، ارائه داده است و انواع فرم ها و تکنیک­های آن را نیز مطرح می کند. نویسنده تمایز دقیقی میان مفاهیم هجو، هزل و طنز قائل می شود و در بخشهای بعد، موضوع طنز و انتقاد اجتماعی را در زمینه های مختلف بررسی می کند. به تفصیل، به موضوعات طنز و انواع ادبی (طنز سنتی در شعر در اروپا، انواع شعر و طنز، ایجاز در طنز- کلمات قصار، سجایا نویسی یا تیپ سازی، سفرنامه خیالی، سفر به مدینه فاضله، شرح دنیای دیگر، خوابنامه)، طنز و مذهب، طنز و انتقاد اجتماعی در ادبیات فارسی پیش از مشروطیت، طنز در مطبوعات، طنز سرایی پس از مشروطیت، زن موضوعی برای طنز، طنز در رمان و داستان کوتاه، طنز در نمایشنامه فارسی می پردازد و در بخش های پایانی، شخصیتهای طنز را به صورتی که در داستانها و نمایشنامه های فارسی نمایان شده اند تحلیل می کند.

نکته ی مهم دیگری که "تاریخ طنز در ادبیات فارسی" را برجسته می سازد مطالعات گسترده ی نویسنده­ی فرهیخته ی آنست. آشکارا مشخص است که نویسنده آثار بسیار زیادی در این حوزه مطالعه کرده و در ذهن دارد. شاهد مثالهای متعدد و متنوع در متن کتاب تایید دیگری بر این مدعاست. علاوه بر این، نویسنده سالها استاد دانشگاه تهران بوده است، لذا متن کتاب همانند یک کتاب درسی جامع، کارآمد و به زبانی ساده، کلاسه شده و قابل فهم است.

نویسنده در بررسی اکثر آثار طنز فارسی بسیار خوب عمل کرده و توانسته نمایی از فرهنگ ایرانی را از دید شاعران، نویسندگان و نمایشنامه نویسانی که نمی توانستند ریاکاری و ظلم و فساد را تحمل کنند و شجاعانه در برابر وضع موجود ایستاندند، به خواننده نشان بدهد.

اما شاید والاترین ارزش این کتاب در وسعت دیدش باشد. حسن جوادی در اثر خود همان قدر که بر پرداختن به کلیات تواناست، در بررسی آثار طنز به جزییات نیز وارد می شود و توجه مخاطب را به تفاوتها و شباهت های موجود بین تکنیک و فرم در آثار طنز ایرانی و نمونه های غربی معطوف می کند و از این رهگذر منبع بسیار خوب و کاملی برای محققان فراهم می کند.